Van 8 tot en met 26 februari presenteert NQ Gallery de tentoonstelling IN-SPIRATION. Centraal staat het werk CARVED TIME  Series of Contemporary Prayer Nuts van Caspar Berger: acht minutieus uit buxushout gesneden gebedsnoten die functioneren als een eigentijds moreel kompas. Kleine objecten, nauwelijks groter dan een handpalm, maar beladen met beelden die zwaar wegen op ons collectieve geheugen.

Dit is geen tentoonstelling die mikt op snelheid of onmiddellijke consumptie. Ze vraagt nabijheid. Stilte. Vertraging. De gebedsnoten van Berger laten zich niet op afstand lezen. Ze moeten worden geopend, letterlijk en figuurlijk. Wat zich binnenin ontvouwt, zijn geen verhalende scènes, maar geconcentreerde momenten uit onze recente geschiedenis. Beelden die zich hebben vastgezet in het geheugen en daar weigeren te verdwijnen.

Gesneden tijd

De gebedsnoot is een object met geschiedenis. In de zestiende eeuw fungeerde ze als persoonlijk devotie-instrument: een draagbare ruimte van concentratie en bezinning. Berger grijpt terug naar die traditie, maar verschuift het perspectief radicaal. Waar ooit het lijdensverhaal van Christus werd uitgebeeld, verschijnen nu micro-sculpturen van iconische momenten uit de moderne geschiedenis: zoals 9/11 en de val van Kabul, het napalmmeisje in Vietnam en het aangespoelde Syrische jongetje, Hiroshima en de maanlanding, George Floyd en institutioneel racisme.

Door gebruik te maken van digitale technologie en uiterst verfijnd micro-freeswerk, snijdt Berger tijd letterlijk in materiaal. CARVED TIME bevriest momenten die doorgaans circuleren in een eindeloze stroom van beelden. Hier worden ze vastgezet, vertraagd, geïsoleerd. Niet om ze te neutraliseren, maar om hun morele gewicht opnieuw voelbaar te maken.

Deze objecten illustreren niets. Ze verklaren niet. Ze tonen. En precies daarin schuilt hun kracht.

Het moreel kompas in miniatuur

Soms is één beeld voldoende. Eén iconische momentopname die zich vastzet en niet meer loslaat. Zo’n beeld wordt geen illustratie van een verhaal, maar een moreel referentiepunt. Iets waaraan we ons blijven spiegelen, ook wanneer de context verandert. De vraag die CARVED TIME stelt, is niet of beelden ons raken maar of ze ons blijvend kunnen vormen. Of ze richting kunnen geven in een wereld die voortdurend van koers lijkt te veranderen.

De gebedsnoten functioneren als een moreel kompas in miniatuur. Niet omdat ze richting opleggen, maar omdat ze twijfel zichtbaar maken. Oorzaak en gevolg worden naast elkaar gelegd. Vooruitgang en vernietiging. Hoop en geweld. Elk object bevat een breuklijn, een spanning die niet wordt opgelost, maar vastgehouden.

Van stilte naar Inspiration Talks

Juist omdat dit werk zoveel oproept, volstaat stilte niet. Sommige beelden vragen om gesprek. Om gedeelde reflectie. Om stemmen die elkaar niet noodzakelijk bevestigen, maar uitdagen. Vanuit die overtuiging organiseert galeriehouder Niqui Van Olphen parallel aan de tentoonstelling een reeks Inspiration Talks.

Deze talks zijn geen randprogramma en geen klassieke lezingen. Ze vormen een essentieel onderdeel van IN-SPIRATION. Open gesprekken waarin telkens twee sprekers en een moderator, samen met het publiek, onderzoeken wat deze beelden losmaken. Moreel, politiek, historisch en persoonlijk.

De keuze om deze Inspiration Talks niet in de galerie zelf te organiseren, maar in Samenloop, is bewust. Samenloop is immers een sociaal en cultureel project dat ontmoeting centraal stelt. Een plek waar samenwerking, zorg en leren dagelijkse praktijk zijn. Dat juist hier wordt gesproken over verantwoordelijkheid, solidariteit en ethische positie, is geen toeval, maar een inhoudelijke verlenging van de tentoonstelling.

Meerstemmigheid en frictie

De Inspiration Talks vertrekken vanuit één helder uitgangspunt: geen enkel perspectief volstaat op zichzelf. De gesprekken brengen verschillende stemmen samen, uit uiteenlopende domeinen, met verschillende gevoeligheden. Niet om consensus te bereiken, maar om frictie toe te laten. Want betekenis ontstaat vaak precies daar waar het schuurt.

Op zondag 8 februari leidt Nicky Aerts een gesprek met Bert De Vroey en Yasmien Naciri. Hier staat de vraag centraal hoe beelden onschuld, kwetsbaarheid en verantwoordelijkheid met elkaar verbinden. Wanneer wordt empathie een morele plicht? En wat betekent het om getuige te zijn, in plaats van toeschouwer?

Zondag 15 februari, onder moderatie van Gie Goris, gaan Chris Bryssinck en Jan Vanheukelom dieper in op macht, systeemdenken en de illusie van morele superioriteit. Hoe functioneren beelden binnen politieke structuren? Wanneer wordt verontwaardiging een pose? En hoe vermijden we dat moreel gelijk een vorm van gemakzucht wordt?

Op zondag 22 februari sluit Philip Heylen de reeks af met Mirjam Hoijtink en Emile Van Binnebeke. Thema’s als institutioneel racisme, democratische hoop en historische erfenissen komen hier samen. Niet als afgeronde analyses, maar als vragen die blijven hangen. Wat betekent verantwoordelijkheid wanneer systemen groter zijn dan het individu? En waar begint persoonlijke moed?

Blijven kijken

De Inspiration Talks nodigen uit tot openheid en betrokkenheid. Het publiek wordt vrijblijvend aangemoedigd om mee te denken, vragen te stellen en ervaringen te delen. Kijken kan hier langzaam overgaan in spreken, luisteren in een vorm van gedeelde aandacht.

In een tijd waarin beelden voortdurend circuleren en morele verontwaardiging vaak kortstondig is, stellen deze gesprekken een andere houding voor. Vertraging. Aandacht. Het besef dat wegkijken geen neutrale handeling meer is, maar een keuze.

Wat blijft

IN-SPIRATION is geen project dat vraagt om snelle conclusies. Het vraagt om herhaling, om terugkeer, om gesprekken die verder lopen dan de muren van de galerie of de tafel in Samenloop. Het is pas volledig in de wisselwerking tussen tentoonstelling en Inspiration Talks. Tussen stilte en stem. Tussen beeld en gedachte.

Wie deze tentoonstelling bezoekt en deelneemt aan een Inspiration Talk, verlaat de ruimte wellicht zonder antwoord. Maar hopelijk met een scherpere vraag. Met een beeld dat blijft hangen. En met het besef dat morele oriëntatie geen vast gegeven is, maar een voortdurende oefening.

Misschien is dat vandaag wel de meest urgente vorm van inspiratie.

De ruimte van het gesprek

In dialoog met Niqui Van Olphen (NQ Gallery)

Dat de gebedsnoten van Caspar Berger niet in stilte konden blijven liggen, werd al vroeg duidelijk. Niet omdat stilte tekortschiet, maar omdat sommige beelden blijven doorwerken. Ze zoeken een uitweg, stellen vragen, eisen een gesprek. De Inspiration Talks zijn vanuit dat besef ontstaan: niet als randprogramma, maar als noodzakelijke uitbreiding van wat zich in de galerie aandient.

Initiatiefnemer Niqui Van Olphen spreekt niet over een vooraf uitgestippeld plan. Het idee groeide organisch, vanuit een gedeelde intuïtie dat dit werk meer vroeg dan alleen bekeken te worden.

Wanneer voelde je dat het werk van Caspar Berger niet alleen getoond, maar ook actief besproken moest worden?

“Dat ontstond eigenlijk spontaan in een gesprek tussen Caspar en mij. We wilden de gebedsnoten graag in België tonen, maar voelden tegelijk dat we moesten kijken hoe we er meer impact aan konden geven. Via Robert Kaerts, een goede vriend van Caspar en nauw betrokken bij Samenloop, is dat idee verder gegroeid, ook in de keuze van de sprekers.”

Die nood aan gesprek bleek geen abstract idee, maar een ervaring die zich al eerder had aangediend.

Wat kan een gesprek toevoegen aan deze gebedsnoten dat het stille kijken niet kan?
“Dat heb ik heel sterk gemerkt op PAN, waar de noten voor het eerst werden getoond. Er ontstonden spontaan gesprekken tussen bezoekers – soms met mij of met de kunstenaar, maar vaak ook onderling. Je voelde dat het werk echt iets teweegbracht. En dat was ook precies de bedoeling toen Caspar de gebedsnoten maakte.”

De gesprekken willen geen uitleg geven, geen duiding vastpinnen. Ze bewegen zich in het spanningsveld tussen richting en onzekerheid.

Willen de Inspiration Talks richting geven, of juist laten zien hoe onzeker ons moreel kompas vandaag is?

“In zekere zin beide. Ze geven richting door je te laten beseffen dat ons moreel kompas inderdaad soms onzeker is. Die onzekerheid hoeft niet te worden gladgestreken. Integendeel, ze mag zichtbaar blijven.”

Hoe belangrijk is frictie in deze gesprekken? En … mag het publiek het ook oneens zijn?
“Het publiek mag het zeker oneens zijn.”

Er worden dan ook geen verwachtingen opgelegd aan wie deelneemt. Geen actieve houding, geen verplicht engagement.

Wat verwacht je van de bezoekers: aandachtig luisteren, meepraten, of daadwerkelijk positie innemen?

“Er is geen verwachting. Toehoren is prima. Meepraten ook. Zo vormen de Inspiration Talks geen antwoord op het werk, maar een open dialoog errond. Een plek waar beelden niet worden opgelost, maar verder uitgedragen. En dat er veel publiek het werk in de galerie gaat bekijken, dat is natuurlijk de bron van alles.